Maitripur Mahabihar

Read the story in:

Namaste!

Welcome to Maitripur Mahabihar,

Maitripur Mahabihar is situated at baha courtyard just at the south of Thamel. It is also known as Kwa Bahal. There is no exact reference about the origin of Kwa Bahal. The earliest dated reference of Maitripur Mahabihar comes from an inscription which dates back to Nepal Sambat 672. Maitripur Mahabihar is still considered as one of the most important historic and archaelogical mahabihars among 18 Mahabihars in Kathmandu.

There is a legend that states Wakvajra, a famous Vajracharya brought Chaitya from Banares and placed it in Shigal and returned to Kwa Bahal. It is believed that he went into the room next to the left side of the shrine to meditate. During the meditation, it is believed that he vanished in that meditative state from the room. This room is sealed off from access but it still exists here.

Before the entry to the main shrine, there is a hanuman statue opposite to the Chaitya. The chaitya is also believed to be placed by Wakvajra Vajracharya himself. Right at the entryway, there is a wooden toran dating back to Nepal Sambat 789. Toran is a sacred or honorific gateway in Buddhist and Hindu architecture. It shows on the main gate, you can see two Singha Stone statues. Further ahead, there are along with Sariputra on the right side and Mouglyana on the left side near the main shrine or Kwa Padya. There are many paintings buddhist gods and goddesses along with different forms of Buddha.
Just outside the main shrine, there is an Ashok Chaitya and a smaller chaitya which dates back to Licchavi period. Inside the main shrine, there is a statue of Buddha made up of stone and another statue made up of wood. On the top of the parva there is wooden carving of Vajrasattva. Many people believe that the wooden various posters and depictions of the wodden statue resemble Dipankar Buddha. He is also known as Adi-buddha. Other buddha statue made up of stone is considered as the ‘Dewavatar’. It is one of the rarest buddha statues of standing position in Nepal’s Bihars.

The annual anniversary of the Mahabihar takes place on the Phalgun Shukla Pakshya Saptami Tithi. According to the buddhist culture, there is a culture of doing Homadi Puja and decoration with religious flags. Maitripur Mahabihar has its own Kumari or living goddess who is chosen from the daughters of the buddhist monks in the bihar. Rather than being worshipped in the form of living goddess Taleju as other Kumari in Newari culture, she is worshipped in the form of Vajradevi. Most of the functions and rituals performed by the Kumari are related to Bhagwan Bahal.

नमस्ते!

मैत्रीपुर महाबिहारमा स्वागत छ,

मैत्रीपुर महाविहार ठमेलको दक्षिणमा बहा आँगनमा अवस्थित छ। यसलाई क्वा बहल पनि भनिन्छ। क्वा बहलको उत्पत्तिको बारेमा कुनै सटीक सन्दर्भ छैन। मैत्रीपुर महाविहारको सबैभन्दा पुरानो मितिको सन्दर्भ नेपाल संवत् ६७२ मा भएको शिलालेखबाट आउँछ। काठमाडौंका १८ महाबिहारहरूमध्ये मैत्रीपुर महाविहारलाई अझै पनि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक र पुरातात्विक महाबिहारहरूमध्ये एक मानिन्छ।

वाकवज्र नामक प्रसिद्ध वज्राचार्यले बनारसबाट चैत्य ल्याएर शिगलमा राखेर बहल फर्के भन्ने किंवदन्ती छ। उनी ध्यान गर्न मन्दिरको देब्रे छेउको कोठामा गएको जनविश्वास छ । ध्यानको क्रममा उनी त्यही ध्यानस्थलमा कोठाबाट गायब भएको मानिन्छ । यो कोठा पहुँचबाट बन्द गरिएको छ तर यो अझै पनि यहाँ अवस्थित छ।

मुख्य मन्दिरमा प्रवेश गर्नु अघि, चैत्यको विपरीत हनुमानको मूर्ति छ। चैत्य भने वाकवज्र वज्राचार्यले राखेको मानिन्छ। प्रवेशद्वारको ठीक छेउमा, नेपाल संवत् ७८९ मा बनाइएको काठको तोरण छ। तोरण भन्नाले बौद्ध र हिन्दू वास्तुकलामा एक पवित्र वा सम्मानजनक प्रवेशद्वार बुझिन्छ। मुख्य गेटमा, सिंह ka दुई वटा मूर्तिहरू देख्न सकिन्छ। यसभन्दा अगाडि मुख्य मन्दिर वा क्वापाड्य नजिकै दायाँपट्टि सारिपुत्र र देब्रेपट्टि मौग्लियाना छन् । बुद्धका विभिन्न रूपका साथkसाथै बौद्ध देवता र देवीहरूको धेरै चित्रहरू yaha dekhna sakinca.

मुख्य मन्दिर बाहिर एक अशोक चैत्य र लिच्छवी कालको सानो चैत्य छ। मुख्य मन्दिर भित्र ढुङ्गाले बनेको बुद्धको मुर्ति र काठले बनेको अर्को मूर्ति छ। पर्वको शीर्षमा वज्रसत्वको काष्ठको नक्काशी गरिएको छ। काठको विभिन्न पोस्टर र काठको मूर्तिको चित्रण दिपङ्कर बुद्धसँग मिल्दोजुल्दो रहेको भन्ने धेरैको विश्वास छ । उहाँलाई आदि-बुद्ध भनेर पनि चिनिन्छ। ढुङ्गाले बनेको अन्य बुद्ध मूर्तिलाई ‘देवावतार’ मानिन्छ। यो नेपालको बिहारमा उभिएको kam बुद्ध मूर्तिहरू मध्ये एक हो।

महाविहारको वार्षिकोत्सव फाल्गुन शुक्ल पक्ष सप्तमी तिथीमा हुन्छ । बौद्ध संस्कृति अनुसार होमादी पूजा गर्ने र पटाकाले सजाउने चलन छ । मैत्रीपुर महाबिहारको आफ्नै कुमारी वा जीवित देवी छ, जसलाई बिहारका बौद्ध भिक्षुहरूका छोरीहरूबाट चुनिएको छ। नेवारी संस्कृतिमा अन्य कुमारीको रूपमा जीवित देवी तलेजुको रूपमा पूजा गर्नुको सट्टा वज्रदेवीको रूपमा पूजा गरिन्छ। कुमारीले गर्ने अधिकांश कार्य र अनुष्ठानहरू भगवान बहलसँग सम्बन्धित छन्।

Listen to the story in:

Supported By:

Also Checkout